Güzel mi güzel bir deniz canlısı. Güzel oldukları kadar zekiler de. İnsan görünce gülümser gibi bi ifade konar ağızlarına. Sosyal bir canlı olsa gerek.
Memeli hayvanlardandır yani omurgalıdır. Uzun omurga yapısı, kaburga gibi kemikleri ve diğer memeli canlılarda olduğu gibi akciğer, karaciğer gibi organları vardır. E ciğerleri olduğuna göre solungaç solunumu değil akciğer solunumu yapar. Nefes alabilmek için istemli olarak su yüzüne çıkar, ciğerlerinin büyük kısmını havayla doldurur. Bu hava ona su altında yeterli gelecektir.
Sırtlarındaki üçgen şey ise yüzgeç görevi üstlenmiştir.
eğlence merkezlerinde, aquaparklarda "hayvan sevgisi" adı altında çocukara öldürtülen güzelim hayvan. şimdi bir de "terapi" programları çıktı. sırf ağız kıvrımı gülümsemeyi andırıyor diye her dakika işkence gören hayvanları mıncıklatarak sevgi gösterdiklerine inandırıyorlar "müşterilerini".
yıllar önce "yasal pasaportlu asker yunuslarların gösterisi" ilanına, dalış hocamın cevaben yazdığı bir yazıyı paylaşıyorum:
----------------------------
oncelikle, yunuslari "yunus baligi" olarak adlandiran zihniyetden kurtulmaniz gerekiyor. 50 milyon yil once kara hayatini birakip deniz hayatini "secmis" bu memelileri denizden cikarip fayans havuzlara koymak ne kadar hakkimiz olabilir? homo sapiens olan bizler, 250 bin ila 400 bin yil once evrimlestik.
cep telefonu kullanip tuplu dalis yapabilmek mi size bu hakki veriyor ? vahsi dogadan koparilmis yunuslarin %50'si 90 gun icinde yasamlarini yitiriyor. ortalama omru 45 yil olan yunuslarin havuzlardaki omru yaklasik 5 yila dusuyor.
vahsi dogada gunde ortalama 40 ila 100 mil arasi yuzen yunuslar hapsedildikleri havuzda kac tur atiyorlar ?
sosyallesmek, dinlenmek, oynamak ve sevismek disinda zamanlarinin buyuk kismini suruler halinde mukemmel tekniklerle avlanarak geciren yunuslar agizlarina atilan cansiz baliklardan ne kadar keyif aliyorlar sizce ?
farkli dalga boylarinda farkli amaclar (iletisim, navigasyon, av vs.) icin kullandiklari sonarlarini havuzlarda bir sure sonra ihtiyac olmadigi icin kullanmayi birakiyorlar.
cocugunuz veya esiniz bir gun durduk yere konusmamaya baslasa ne hissedirsiniz ?
yunus havuzlari yunuslar ve insanlar icin iyi bir is yaptiklarini iddia ediyolar. kazandiklari paralarin kacta kaci yunuslari korumak icin kullaniliyor ?
insanlarin yunuslari vahsi ortamlarinda gorme sanslari cok azmis diyorlar.gormesinler o zaman! dvd'ler var, harika belgeseller var. alip onlari izlesinler! sen yunus gorup, elleyip minciklayip 5-10 dak keyif yasican, sonra da bunu arkadaslarina anlatican diye duygusal ve zeki bir canliyi nasil omur boyu hapsedebilirsin ? bu isten nasil para kazabilirsin?
tarim ve koy isleri bakanligi izin vermis! bu mu yani ? butun dayanak bu mudur ? onlar izin verdi diye dogru bisey mi oldu ? izin verseler cumartesi aksami raki yaninda mangalda yunus mu yiyeceksin?
pasaportlari varmis demek. o zaman birakin gitsinler. deniz vize istemez. yok gondermiyorsaniz, onun adi mahkumiyet kagididir. kelime oyunlari yapmayin. ne dusuncegimizi zannettiniz ?
aaa... pasaportlari varmis. tamam o zaman. kendileri gelmislerdir havuza. hem de 3 kusaktir ordaymislar. hem de egitimlilermis. akli basinda okumus yunuslar bunlar yani. kendileri istemisler esir olmayi.
yunuslari seven dalgic arkadaslar, lutfen bu havuzlarda dalmayin. sevdiginiz canlilari esir eden, olduren bu sektore para vermeyin. daha cok gelismesine katki saglamayin. bu camiada laf olsun diye dalis yapan, denize izmarit firlatan, aldigi alacagi malzemelere takilan, sirf baskalarina anlatmak icin dalis yapan insanlar var.ama bir cogumuz dalisi spor ve hobinin otesinde bir yasam tarzi, bir tutku olarak goruyoruz.
denizi hissediyoruz, icinde ustunde kiyisinda bulunmaktan keyif aliyoruz.
birileri gelip bize, siz ve cocuklariniz ve onlarin cocuklari omur boyunca bu 3 metrelik fayans havuzda dalacaksiniz dese, ne derdik acaba?
sevgiler...
sarp tuncer
... deniz gözyaşına yer bırakmaz ...
---------------
bir an bu hayvanın yerine bir insan evladını, bir çocuğu düşünün ne kadarını yapabilir ne kadarını yapamaz, aklı erir ermez diye. evrime inanmam da... keşke meteor bizim kafamıza düşeymiş de, bunlar evrim geçireymiş dünya çok daha güzel olurmuş dediğim memeli.
nesrin sipahi'nin 1972 yılında yayımlanan bir yüzünde "kara mehmet" parçasının olduğu albümü.
yunus emre'nin bir çok insanın bildiği "taştın yine deli gönül" şiirinin anlamlı dizelerinden bazılarına, bora ayanoğlu'nun yaptığı muhteşem müzik ile nesrin sipahi'nin su gibi akan sesi de eklenince harika bir eser ortaya çıkmış.
bu beste daha sonraki yıllarda 1995'de "yedi karanfil" esntrumantal projesi kapsamında "yedi karanfil 3" albümünde esntrümental olarak ve murat göğebakan'ın şarkı ile aynı adı taşıyan 2002 tarihli "ay yüzlüm" albümünde yer almış ve sözleri farklı olan ay yüzlüm - ömer faruk güney şiiri kullanılmıştır.
nesrin sipahi performansını buradan dinleyebilirsiniz.