"mafia" kelimesinin/isminin kökenine yönelik iki olay anlatılmaktadır. iki olayın da özünde de fransa'nın sicilya'yı işgal etmesi yer almaktadır.
anlatılanlara göre, 1282-1283 yıllarında fransa'nın sicilya'yı işgal etmesinin ardından, sicilyalı bir kadın, kızını bir kilisede fransız askerleri tarafından tecavüze uğraşmış ve öldürülmüş bir halde bulur. bunun üzerine kızının cansız bedenini kollarına alarak sokaklarda ağlamaya ve "ma fia!!! ma fia!!!" diye bağırmaya başlar. "ma fia" türkçe anlamı olarak "benim kızım!!!" demektir.
bu olayın ardından sicilya bölgesinde kurulan ve fransa işgaline karşı örgütlenen insanlar, "ma fia" yakarışını kendilerine slogan ve isim edinirler. "ma fia" yakarışı onlar için bir sloganın kısaltması haline gelir: (m)orte (a)lla (f)rancia (i)talia (a)nela! : italya, fransa'ya ölüm diye bağırıyor!
1860'da sicilya'ya gelen napoli kralı iv. ferdinand, fransız devrimi sonrasında ortaya çıkan işgal hareketlerine karşı tedbirli olmak için gizli örgütlenmeler kurulmasına ön ayak olur. bu örgütlenmelerin ismini ise 1280'li yıllarda ortaya çıkan yakarış ve slogandan hareketle "mafia" olarak adlandırır.
bu örgütlenmeler önce sicilya, sonra tüm italya sonrasında ise amerika olmak üzere farklı coğrafyalara yayılmış; zaman içerisinde bozularak yasa dışı işlerin simgesi bir hale dönüşmüştür.