doğu türkistan'daki balasagun şehrinde, muhtemelen 1017 yılında doğdu. asil bir türk ve müslüman aileye mensup olduğu tahmin edilmektedir. balasagun'da tahsil ve terbiye gördü. karahanlı hizmetine girip, ?has hacib? unvanını almadan önce balasagunlu yusuf, olarak tanındı.
balasagunlu yusuf, kendini çok iyi yetiştirdi. elli yaşlarındayken on sekiz ay içerisinde manzum olarak kutadgu bilig adlı meşhur eserini yazdı. bu kitabı, kaşgar'a gelip, 1070'te karahanlı hükümdarı, edebiyat meraklısı uluğ kara buğra hana arz etti.
kara buğra han, türklerin ahlak hukuk ve devlet idaresi ile törelerini çok güzel olarak dile getiren eseri, balasagunlu yusuf'a, sarayında okuttu. kutadgu bilig, karahanlı sarayında günlerce okunup, çok beğenildi.
?uluğ has hacib? unvanı ile başvezir yardımcılığı ile taltif edilerek, en yüksek karahanlı devlet memuriyetlerinden biri verildi. bu vazifesiyle ?yusuf has hacib? olarak tanınıp, tarih ve edebiyat literatürüne girdi.
yusuf has hacib, islamî türk edebiyatının, eseri elimize geçen ilk yazarıdır. devrinin bilgin bir yazarı ve türk tefekkür tarihinin mümtaz bir düşünürüdür. eserini, münacat, nat, dört büyük halifeyi övme ile süslemiştir. yusuf has hacib'in vefatı muhtemelen 1077'dir.