tam adı theodorus van gogh olan ve 1 mayıs 1857 - 25 ocak 1891 tarihleri arasında yaşamış hollandalı sanat taciri, galeri yöneticisi ve ressam vincent van gogh'un kardeşi.
abisinin gölgesinde kalmış gibi görünse de aslında vincent van gogh'un rahatça resim yapabilmesi için hem malzemeleri hem de hayatını idame ettirebileceği maddi desteği kendisine sağlayan 1880 yılından itibaren küçük kardeş theo olmuş. hatta vincent'ı; 1886 yılında paris'te claude monet, pierre-auguste renoir, alfred sisley, camille pissarro, paul cézanne, edgar degas, paul signac, georges seurat ve paul gauguin ile tanıştıran da theo'dur. ayrıca bu isimlerin bazılarının tanınmasındaki katkısı büyüktür.
kendi mesleki başarısı ise tartışılmaz mükemmellikte. theo van gogh, çağdaş hollanda ve fransa sanatının halka tanıtılmasında çok önemli rol oynamış bir sanat taciridir. lahey, brüksel, londra, paris gibi dönemin önemli sanat şehirlerinde sanat tacirliği ve galeri yöneticiliği yapmış.
theo ve vincent bir süre paris'te birlikte yaşasalar da daha sonra vincent kardeşinin yanından ayrılmış. birbirlerinden uzakta hayatlar sürdürseler de mektuplaşarak sürekli olarak iletişimde kalmışlar. vincent'ın bazı resimlerinin eskizlerini gönderdiği ya da mektuplarında resimleriyle ilgili planlarını kardeşiyle paylaştığı biliniyor. vincent'ın yazdığı mektupların tamamı theo tarafından saklanmış olsa da (651 mektup), vincent maalesef theo'nun yazdığı mektupları saklamamış günümüze yalnızca 32 mektup kalmış. vincent'ın yaşamındaki son mektubu da theo'ya yazdığı biliniyor. bu mektuplar "lettres á théo" orijinal adıyla yayımlandı. türkçe'ye ise "theo'ya mektuplar" adıyla ve azra erhat çevirisiyle okuyucuya sunuldu. vincent'ın kulak olayı duyulduğunda gauguin ile vincent arasındaki iletişimi de bir süre yalnızca theo sağlamış. mektupların günümüze ulaşması ve yayımlanmasında theo'nun torunu olan yönetmen theo van gogh'un ve eşi johanna'nın payı büyük.
iki kardeş arasındaki ilişki 1990 yapımı vincent & theo ve 1956 yapımı lust for life filmlerine de konu olmuş. yine aynı konuyla ilgili olarak 2017 yapımı loving vincent filmi de izlenebilir.
vincent'ın ölümünden sonra sağlığı kötüleşen theo, 18 kasım 1890 tarihinde bir psikiyatri hastanesine yatırılmış. 1 aralık 1890 tarihine kadar tutulan tıbbi kayıtları theo'nun demans belirtileri gösterdiğini doğrular nitelikteymiş. kardeşinin ölümünden 6 ay sonra 33 yaşındayken 25 ocak 1891 tarihinde vefat ettiğinde ölüm sebebi olarak "kalıtım, kronik hastalık, aşırı çalışma, üzüntü" not düşülmüş.
1957-2004 yılları arasında yaşamış olan hollandalı yönetmen, tam adı Theodoor van Gogh. üstteki girdide bahsi geçen theo van gogh kendisinin büyük dedesidir. filmlerini izlemedim, ama ukdeyi veriş amacım oydu. o yüzden kısaca yazayım.
kendisi 2004 yılında somali asıllı yazar ve siyasetçi Ayaan Hirsi Ali ile birlikte Submission: Part 1 adlı bir kısa film çekmiştir. filmde islam'da kadına yönelik kötü muameleyi anlatıyormuş. filmin ardından iki isim de tehditler almaya başlamış ancak theo van gogh bu tehditleri ciddiye almamış. 2 kasım 2004'te Mohammed Bouyeri adlı fas kökenli biri tarafından, bisiklet sürerken önce silahla vurulmuş, ardından bıçaklanmış. karnına bıçakla bir not saplanmış ve bu notta da ayaan hirsi ali'yi tehdit eden bir mesaj varmış.
öldürülmesi ülkede müslümanlara karşı nefreti artırmıştır. camilere saldırılar olmuş, bir müslüman okuluna bomba koyulmuştur, okulları kundaklanmıştır. karşılığında kiliselere saldırı olmuştur.
öldürülmeden önce tamamladığı son filmi, anti-islamist olduğu söylenen pim fortuyn adlı politikacının, kendi ölümünden henüz iki sene önce bir hollandalı tarafından öldürülmesiyle alakalı 06/05 adlı filmdir.
geçtiğimiz aylarda geert wilders'ın "stop islam" tweet'i sonrası ismi tekrar ön plana çıkmıştı da, ukdeyi o yüzden bırakmıştım. ukdem çok güzel şekilde dolduruldu, neticede amacım "ilk girdi yönetmen olan olsun" değildi. ama hakkında kimse yazmayınca yazayım dedim.