önce dizinin yapılış, ekranlarda yayınlanmaya başlama süreciyle ilgili biraz yazayım sonra da nedir ne değildir anlatıyım. dizi öncelikle hbo işi. normal tv de yayınlanamayacak şiddet sahnelerini, cinsel içerikli sahneleri yayınlayabilmek için paralı bir sistem olan kablolu yayın ile sopranos'u dünyaya getiriyorlar. sopranos kendisinden sonra gelecek neredeyse her dizinin yönünü belirlemiş bir dizi, senaryo, kötü baş karakter gibi olayların öneminin arttığı dönemler bunlar.
sopranos dizisi sizi kimseyle yakın bir ilişki kuramayacak şekilde ilerliyor. özdeşleşmek istediğiniz kimse yok çünkü özünde hepsi kötü veya kötüye yakın, yanlış sektördeki yanlış adamlar ve kadınlar. iyiye yakın karakterlere bakmaya çalışıyorsun mesela tony'nin eşi carmela o da papazla bir garip ilişkiler içerisinde daha sonra ev tadilatı için gelen bir karakterle de yanlış yollara sürüklenmeye doğru gidiyordu ki adam tony soprano'nun eşi olduğunu anlayınca paçayı sıyırıp sonraki gün uğramadı eve. tony'nin kızı meadow babasına karşı geliyor, mafyada mısın soruları sorucak kadar cesaretli ama arkadaşlarıyla konuşurken mafya diye bir şey yok, medya uydurması, italyanları kötülüyorlar gibi bir tavır içerisine giriyor. tony'nin oğlu anthony hırsızlık yapıyor, işlerde tutunamıyor, okulda problem çıkarıyor. yani kısaca iyiye yakın karakterler bile özünde problemli ve içerisinde bulundukları yapıdan uzağa gidemiyorlar.
amerikalılar bu gibi durumlar için "apple doesn't fall far from the tree" derler işte tam olarak durum bu. livia soprano'dan çıkan iki evlat tony ve janice inanılmaz kötü karakterler ama anneleri kadar değiller hakikaten. livia erkek olsaydı ve bir ekibin başında olsaydı dizinin yarısı ölmüştü. junior soprano ile tony'nin öldürülmesi konusunu konuşurken izni veren de livia idi bunu bilip konuşmayan da.
godfather ile karşılaştırmak gerekirse bariz farklar olduğu ortaya çıkar. bunlardan biri godfather'ın daha sakin ve düzenli ilerlerken sopranos'ta neredeyse her olayda şiddete başvurulması. italyada geçen sahnelerde gözle görülür bir fark var mesela. godfather'da daha erken dönemlerde geçtiği için köklerinden çok fazla kopmamış, italyancayı unutmamış, ortama adapte olabilen bir süreç varken sopranos'a bakıldığında italyancaların zayıf hatta neredeyse hiç olmadığı, özünden çokça uzaklaşmış, ortama ayak uydurmakta zorlanan tipler görüyoruz. sopranos italyan-amerikan ailelelerin biraz daha amerikanlaşmış sürümüyken godfather italyanlığı daha ağır basan bir aile olarak önümüze çıkıyor. bunun en büyük sebebi de tabiki geçtikleri dönem. yıllar geçtikçe bir alt soyda dil, köken unutma meseleleri daha ciddi hale geliyor ve bir yerden sonra tamamen ortadan kalkıyor. consiglieri tanımı da iki içerikte farklıdır. godfather'da tom hagen bir hukukçu ve danışman kısmı harici silah tutmaz biriydi. sopranos'ta ise silvio eylemlerin içerisinde bulunan, silah tutan bir yapıya sahiptir.
sopranos hem paralı kanal algısını hem de kötü karakterlerin televizyonda olabileceği gerçeğini oluşturdu. sopranos'tan sonra kötü karakterlerin ana kişi olduğu yüzlerce dizi çekildi bunun yolunu da sopranos açtı. junior soprano aile içerisinde yiğenini öldürmek istemeye kadar ileri gitti çünkü onun için bu bir prestij savaşı. en büyük olarak "boss"luk onun hakkıymış gibi gördü, tony'i öldürmek istedi. iş anlaşmazlığı olunca (ki bence burada vicdanı öne çıktı) para verdiği gunman'i kendi öldürdü. daha sonra da "boss" seçildi ama tüm işleri tony'e bırakmaya razı oldu. tony aslında dizinin uzun süresi boyunca direkt olarak "boss" değildi.
michael imperioli çok iyi bir oyuncu. dizideki partneri drea de matteo "onlyfans" içerikleri üretmeye başlasa da dizide harikaydı. paulie gualtieri'yi oynayan tony sirico zamanında gerçekten mafya işlerine bulaşmış bir aktör, doğal yapısı içerisinde kendisini iyi hissettiriyor. Ralph bence inanılmaz iyi bir karakterdi, janice ile ilişkisi, çete içerisinde konumu, sürekli olarak talepkar olması, esprileri, hakikaten bence arka planda kalsa da dizi için önemli ve harika yazılmış bir karakterdi.
ekip içerisinden bilgiler vereyim biraz;
- aida turturro yani janice john turturro'nun kuzeni,
- silvio'nun eşini oynayan maureen van zandt silvio'nun gerçek hayattaki eşi,
- Kathrine Narducci yani artie bucco'nun eşi charmaine Chicago Overcoat, The Irishmen, godfather of harlem, A Bronx Tale gibi birçok mafya dizi ve filminde yer aldı,
- senarist david chase sadece dizinin ilk ve son bölümünü yönetti,
- DeCavalcante suç ailesi dizi yayınlanırken fbi kayıtlarındaki bir konuşmalarında "bu aile biz miyiz, buradaki ben miyim" gibi konular konuşarak kayıtlara geçmiş,
- psikolog melfi yani lorraine bracco öncelik olarak carmela rolü için düşünülmüş fakat goodfellas'ta benzer bir rolde olduğu için psikolog melfi olarak seçilmiş,
- dr.melfi'nin psikolog odasındaki sahnelerde kameranın oynatılmaması kuralı varmış,
- aslında tony soprano için teklif ray liotta'ya gitmiş fakat liotta dizi işi yapmak istemediği için reddetmiş daha sonra da dizinin prequel filmi many saints of newark'ta dick moltisanti'yi oynadı.
izlemeyenler varsa kusura bakmasın biraz spoiler vermiş oldum ama 99 yılında çıkan bir dizi için artık 25 yıl geçmiş bir işin spoilerı da zaten almışsınızdır başka yerlerden. başlamanız için de geç değil.