vladimir ilyiç lenin, 1917 ekim devrimi'nin en önemli aktörlerinden biridir. burada söylemek gerekir ki, kendisi dünya halklarının büyük lideri değildir. 1902'de yazdığı ne yapmalı? kitabında çok daha merkezileşmiş bir devlet ve parti yapılanması önerirken, devlet ve devrim'de anarşist teorilere çok daha yaklaşmıştır. bu kitabında anarşizmi karikatürize ettiği için eleştiriler almıştır, anarşistler tarafından devletçi, daha devletçi komünistler tarafından ise kitap anarşist olarak yaftalanmıştır. bununla beraber devlet ve devrim, kendi devlet teorisi bakımından temel eser olarak görülse de kitapta yazanlar iç savaşa kadar uygulanmamış (tersine tam tersi tezler uygulanmaya koyulmuştur) iç savaşın başlamasıyla savaş komünizmi politikası ise genç sovyet devletinin daha da merkezileşmesi ve mekanikleşmesine yol açmıştır. kendisinin marx yorumlarının ortodoks marksizminden büyük bir sapmayı ve blanqui-lasalle cenahına yakınlaştığını söylemek yerinde olacaktır. ölmeden önce kaleme aldığı "better fewer, but better" makalesinde kurduğu devletin mekanikleştiğinin ve daha da mekanikleşebileceğinin farkına vararak sovyet devlet aygıtının minimalize edilmesini savunmuştur.