-
İnsan var olduğu sürece, asla yok olmayacak bir çeşit siyasal ve ekonomik baskı ya da dayatma düzeni içerisindeki düzensizliktir. Tanımım size karışık gelmiş olabilir, okudukça kastettiğim şeyleri anlayacağınızı umuyorum. Derin bir kavram olarak gördüğüm için biraz uzun bir girdi olacağını düşünüyorum. Ancak aşırı uzun bir yazı da olmayacak.
-
Hem ekonomik hem siyasi boyutu mevcuttur ancak siyaset dilinde kapitalizm, normal anlamıyla kapitalizmden çok farklıdır. Farklı amaçlar barındırır. Kapitalizm, yaşamın devam ettirilmesi için gerekli olan tek şeyin ''para'' olduğuna inandırılmış milyarlarca insanı içerisine alan otomatik, inandırıcı ve zorlayıcı -istemeseniz de içine alır sizi- sistemdir. İşte, söz konusu sistemin asıl sahipleri ise yunaytıd steyts oğvf amerika, ingiltere ve israil'dir. Zira, tüm dünya ülkelerinde kullanılan, insan ihtiyaçlarının birer ürünü olarak ortaya sürülmüş her ne var ise; yaklaşık %70'i ya da %80'i -kesin rakam verememekle birlikte- bahsedilen ülkelere aittir. Kapitalizmin devreye girdiği ilk nokta ''kaynakların tek elde üretilip satılması'' hususudur. Tek el diye bahsettiğim ülkeleri hatırlamak isteyenler 3 satır yukarıya bakabilirler.
Kapitalizm, sizi almaya zorlar. Almak için çalışmaya zorlar. Çalışmak için izne ihtiyaç duyarsınız. İzin alırsınız, çalışırsınız. Size çalışmanızın ve kapitalizmin geliştirilmesine katkıda bulunmanızın ödülü olarak biraz para verir, sonra yaşam döngüsü için gerekli olarak ''lanse edilen'' ürünleri size satar ve paranızı pardon parasını geri alır. Sonra ufak bir kriz çıkarır, enflasyonu artırır. E, ne oldu? Paranızın alım gücü azaldı. Daha çok çalışırsınız, ancak size daha çok çalışmanızın karşılığı olarak ''enflasyon ve kriz'' bahanesiyle nispeten az ücret öder. Kriz yüzünden, 1 çikolata 1 para birimi iken 4 para birimi olur. Enflasyon yüzünden, eskiden 10 kutu aldığınız şeyi -aynı tutarda parayla- yarım kutu alabildiğinizi görürsünüz. Alırsınız. Sonra der ki; dünyayı kirletmeyelim. Çöpleri getirin, kapakları getirin ve biz size 3 çikolata hediye edelim. Götürürsünüz. Sizi, size sattığı şeyi geri getirmeniz için ''bedava işçi'' olarak kullanır. Karşılığında hediye olarak sattığı şeyden 3 tane verir ve yine der ki; yedikten sonra ambalajı getirin, olur mu ? Götürürsünüz. Sizi bağımlı hale getirir. Sattığı ''o ürünü'' kullanmadan yapamazsınız. Bir gün gelir, bir bakarsınız ki enflasyon ve kriz süreci normale dönmüş ama fiyatlar yine artmış. Size verdiği ücret ise değişmemiş ve hatta alım gücünüz azalmış. Gider ve o ürünü cebinizdeki tüm paraya tekabül etse de alırsınız. Kapitalizm, size o şeyi -her ne ise- aldırır. Olay tam da şuna döner: kısır döngü. kısır döngü/#128169
Araba alırsınız. Yakıt der. Petrolü, gelir ve sizin ülkenizden çıkarır sonra size işlenmiş olarak satar. Ardından ülkenize gelip, bizzat sizin vatandaşlarınıza kapitalizme hizmet eden petrol istasyonlarını açtırır. Kapitalizmin parası ile kapitalizm arabasına, yine bir kapitalizm merkezinden, kapitalizmin yakıtını alırsınız. Yakıt için sizden para alır. Yakıtı alırsınız, yağ der. Onu da alırsınız, üzerinde hep ''made in X'' yazar ama altında da küçücük bir puntoyla ''şu şirketler grubuna aittir'' yazar. Sonra basarsınız gaza, bozulur. Tamir der, sadece serviste! Bakım der, sadece serviste! Nasıl olsa size para verdi kapitalizmin sahipleri. Ülkenizde petrol çıkar, kapitalizm gelir ve size petrol çıkarmamanız için para verir. Anlaşma imzalarsınız. Sonra canı sıkılır, falan ülkenin durumu iyiye gidiyor, en iyisi petrolün varil fiyatını yükseltelim der ve bir şekilde yükseltir. Nasıl olsa size petrol satıyor. Planları asla kısa vadede gerçekleşmez. Uzun sürer ama ellerini ovuştura ovuştura beklerler. Sürtünmeden yansa bile elleri, beklerler.
-- spoiler --
Merak edenler araştırabilir. Son zamanlarda Venezuela'da meydana gelen olaylar kapitalizmi çok iyi açıklar. (bkz: venezuela )
-- spoiler --
Mesela ülkenizde bor çıkar, hatta öyle ki dünya bor rezervinin %70 küsürü sizdedir. Gelir, der ki kapitalizm ''bize satın, biz işleyip size geri satalım. Teknoloji bizde'' ve kabul ettirir. 1 para birimine kendi ülkenizin kaynağını satar, 100 para birimine işlenmiş olarak alırsınız. Kabul etmezseniz kriz çıkarır ha!
-
Bu bağlamda kapitalizm, asla ama asla, kısa bir tanımlama ile geçiştirilecek bir husus değildir. Yazdıkça yazabileceğiniz ve ucu bucağı olmayan nadir konulardan biridir. Kapitalizm, sizin gelişmenizi yine sizin kaynaklarınızı ve bizzat sizi kullanarak engeller. Yazımın da başında dediğim gibi, kapitalizm: insan var olduğu sürece, asla yok olmayacak bir çeşit siyasal ve ekonomik baskı ya da dayatma düzeni içerisindeki düzensizliktir.