Köpekgillerden, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'da yaşayan, postu gri sarı renkli, yırtıcı, etçil memeli hayvan (Canis lupus). Bir yeri, bir şeyi iyi bilen. İşini iyi bilen, aldanmaz, kurnaz.
yüreğinin kokusunu taşır
boynundaki kutup çiçeği
öfkeli değil lacivert
yırtıcı değil sıcak.
kurt: büyük karbonun sesi
karanlıktan çağlayarak
atardamarıyla koşar,
ulur gözlerinin arasıyla.
kıt karınlı, iki mevsimli
yazları kızıl kışları ak
bir şimdiki zaman içinde
belleğini örttükçe tipi
unutuşun gri tipisi
yorgun atların tarazlı tipisi
ay tutulur gözlerinde
kaçar ufuk
bulanır gezegen.
erzurum'da horasan'da
bütün kuzey yarıkürede
çağlar boyunca kurt
yekpare bir kemik halinde
tek bir kurtta yaşadı
sonra papağanlar geldi
gözlüklü yılan hint'ten geldi
maymunlar madagaskar'dan
ornitorenk avustralya'dan
denizler büyüdü
gece azaldı.
kurt, soluğuyla içer suyu
köpek, diliyle
köpek: ılık profesyoneli
ipeğin, camın, korunun
eti havayla dolu
burnunda sinir, kıçında peri
bakkal, tefeci, orospu
hayvan hikayesi düzenlerin
ve tanrının koyunlarını
güden çobanın dostu
ödleriyle öten kuşlar gibi
havlaya havlaya kirlenir
düşen kulaklarıyla birlikte
buruşur sevinci
ama diktiler mi kurdun karşısına
ağzı cehennemleşir.
en eski türklerin yaratılış efsanesi kurtlara dayanır. roma'nın kuruluş efsanesinde de romus ve romulus'u emziren bir dişi kurt vardır. kendi geçmişini kurtlara bağlayan başka topluluk var mı bilmiyorum ama bu ikisi bile kurdun bir zamanlar büyük bir gücü temsil ettiğini göstermeye yeter.
kürtçede kurt, börü için gur sözcüğü kullanılır. arkaik formu *gwir'dir. avestaca vehrka, ön-iranca *wrkas, ön-hint-avrupa dilinde *wlkos (sözlük özel karakterleri kabul etmediği için bu şekilde uyduruyorum ama bunlar aksanlı) diye geriye götürülebilir. ön-hint avrupa dilindeki sözcük muhtemelen "tehlikeli" gibi bir anlama gelmekteydi. örnek: "berx ketiye sofra guran" "kuzu düşmüş kurtlar sofrasına"
genellikle dolunayda uludukları düşünülen ve bu şekilde resmedilen kurtlar aslında sadece dolunaya özgü olarak ulumazlar. bilindiği üzere, ulumaları sadece iletişim aracı olarak kullanan kurtlar, yüksek ses çıkarabilmek için başlarını aşağıdan yukarıya doğru kaldırarak ses çıkarmaya başlar ve başlarını geri iterek son nefesleriyle bitirir.
iletişim kurabilmek için mümkün olduğunca uzağa kadar seslerini duyurmak istedikleri için ise genelde yüksek yerleri tercih ederler. dolunayda genellikle görünmelerinin sebebi ise, dolunay zamanı genellikle rüzgarın daha az olması sayesinde ses yankılarının daha uzağa erişeceğini bilmelerindendir. bunun dışında karanlıkta, alçak noktalarda veya normal zamanda da sesleri duyulabilir.
İskandinav mitolojisinde güneş ile Ay peşlerine takılan kurtlar yüzünden durmadan uzayda koşmak durumındadır. Ayrıca loki'nin oğlu fenris bir kurttur. Türk ve moğol efsaneleri de hepimizin bildiği gibi bir çok kurt hikayesi barındırır. Kendi kökenlerini kurtlara dayandırmaktadırlar. Asena hikayesinin yanı sıra, cengiz han'ın da mavi bir kurt ile geyikten( ko'ai maral) gelmiş olduğu söylenmektedir. Yakutlar ayın evrelerinin bir kurdun dolunayı yemesi ile ortaya çıktığını söylemektedir. Küçüayı bir arabayı çeken iki attan, büyükayı ise bu arabayı kovalayan yedi kurttan ibarettir. Ayrıca koruyucu tılsımına da inanılmaktadır. Bu nedenle sancak başına takarak köken göstergesi ve güç sembolü olarak kullanılmıştır. Yunan mitolojisinde de apollon'a adanmış hayvanlardan biridir. Apollon'un annesi doğumdan önce hera'dan kaçmak için dişi bir kurt kılığına girmiştir. Bu nedenle apollon'a kurttan doğan anlamında "lykogenes" sıfatı kullanılırmış. Roma'nın savaş tanrısı olan mars'ın da başlıca hayvanıdır. Mars'ın rea ile birliktrliğinden remus ve romulus meydana gelmiştir. Doğduktan sonra mars'ın yolladığı dişi bir kurt tarafından beslenmişlerdir.