daha çok ortaçağ döneminde etkili olan dini veya felsefeyi şiar edinmiş tarikatların ürettikleri ve 'derin' olarak tanımladıkları bilgilerin tarikata katılacak yeni üyelere tarikatın şefleri tarafından çeşitli ayinlerle aktarılma yöntemidir.
Cemaat içindekilerin ayrı, dışındakilerin ayrı anlamlar çıkardığı inanç ve yaklaşım. En güzel örneği tapınak şovalyeleri, masonlar, cizvitler ve fetödür.
Ezoterizm, Belirli konulardaki derin bilgilerin herkes tarafından öğrenilemeyeceği, öğrenen kişilerin de bu konuda ehil bir üstadın aracılığıyla öğretiye vakıf olabileceğini savunur. Buradaki üstadımızı usb 3.0, öğrenciyi de bilgisayar olarak düşünebiliriz.
Köken itibarıyla grekçe olan ezoterizm, Arapçada Bâtıniye, Fransızcada Esotérisme, İngilizcede Esoterism ya da Esotericism ve Türkçede İçrekçilik kelimeleriyle karşılanmıştır.
apostolik kiliselerde, eğer din adamını hoca cemaat üyesini de öğrenci olarak düşünürsek, uygulanan eğitim yöntemini de kendisine benzetebileceğimiz doktrin aktarma yöntemi.
bu sebeple katolik/ortodoks ve protestan incil yorumları arasında dağlar kadar fark vardır. protestan kiliseleri kutsal metinlere literal yaklaşırken, katolik/ortodoks kiliseleri kutsal metinlerdeki her konuya literal yaklaşmaz. mesela en basit örnek şu:
bunun sebebi protestan düşüncesindeki sola scriptura ilkesidir. protestanlar vahiy kavramını bu sebeple biraz daha islam'a yakın bir biçimde tanımlarlar.