lozan antlaşması dahilinde persona non grata olarak sınır dışı edilen ve vatana ihanet ile suçlanan 150 kişi.
listenin içerisinde bulunan kişiler:
padişah vahdettin'in yakın çevresinde çalışan kişiler sevr antlaşmasını imzalayan kişiler çerkes ethem ve çevresindekiler çerkes kongresine katılanlar kabine üyeleri mülkiye ve ordu mensupları kuva-yi inzibatiye'ye dahil kabine üyeleri polisler, gazeteciler ve diğer şahıslar
listenin bir çoğunu çerkesler oluşturmuştur ve kararın altına imzayı atan da içişleri bakanı da çerkes asıllıdır.
işin biraz trajikomik tarafı da vardır rahmetli mehmet bozkurt'un yüzellikler'i anlattığı bir yazıda denk geldim bir kısmını paylaşmak istedim. rahmetli nüktedan bir anlatıma sahipti ondan okuması keyif veriyordu bayağı,
"Şimdi gizli celsedeyiz:
İçişleri Bakanı Ferit (tek) Bey’in 16 Nisan 1924 tarihinde Meclis kürsüsünden okuduğu yüz elli kişilik listenin milletvekilleri arasında büyük bir hayal kırıklığı yarattığı bağırıp çağırmalardan ve o günlerde çok moda olan ayak patırtılarından anlaşılıyor. 'Kendi hainlerinin' kontenjan dışı kaldığını gören milletvekilleri ayaklarını sertçe yere vurarak patırtı çıkartıyorlar.
Tunalı Hilmi, Yusuf Akçura gibi ünlü isimlerinden de bulunduğu bazı milletvekilleri ikna olmaya yanaşmazlar. “Prensip, prensip” diye tuttururlar. Eh, Ferit Bey’in de sabrının bir sınırı olmalı. Öfkeyle ve bağırarak konuşmasını sürdürür:
“Efendim, prensip diye ne istiyorsunuz? Hain, Hain…Ne prensibi? Yalnız hainliğin yönü ve türü bakımından ancak bir sınıflandırma yapılabilir. Yoksa prensip nedir?”
Hukuk profesörüdür Yusuf Akçura, kürsüye gelir. “Ben” der “günde üç defa kürsüye gelerek zamanınıza harcayan arkadaşlarınızdan değilim…”
Gülüşmeler, alkışlamalar, bravo sesleri arasında konuşmasını sürdürür Akçura ve özeti şudur:
“…Sanıyorum ki, herhangi bir adam için verilecek kararların en ağırını vereceğiz. Liste çabuk gelsin çünkü karnımız aç, akşam yakın, iftara yetişeceğiz, görüş ve düşünüşü geçerli olamaz…önce prensip…”
Kürsüye kırk yılda bir çıktığını söyleyen Akçura bunun acısını çıkartırcasına çok konuşmuş olmalı ki iftara yetişmek isteyen milletvekilleri onu kürsüden rica minnet indirirken, İçişleri Bakanı Ferit Bey 150’lilerin hazırlanmasında hakim olan prensipleri açıklamak üzere kürsüye çıkar:
+İç ayaklanmaların çıkartılması +Kuvay-ı İnzibatiyenin kurulması +Sevr antlaşmasının kabul ve imzalanması +Çerkes Ethem ayaklanması +İzmir’de Çerkes Kongresinin toplanması
Meclis’in onayladığı liste Bakanlar Kurulunun önüne geldiğinde tek tek sayarlar. 150’den bir eksiktir. Birinin aklına geliverir Köylü gazetesinin sahibi Refet. Zavallıcık. Eksik tamamlansın diye listeye ekleniverir. Tamamlanır. "