1870’li yıllarda geliştirilmiş ve Belçikalı Avukat ayni zamanda matematikçi Victor D’hondt tarafından geliştirilmiştir. Bu sistem matematiksel bir formüldür ve partilerin oy oranlarını sırasıyla 1, 2, 3, 4 gibi rakamlara bölerek, oyların dağıtılmasıdır.
Adil gibi gözükse de sistem aslında en çok oy alan partinin yararınadır. Bu sistemde ufak tefek partilerin barınması çok zordur. Özellikle Türkiye'de uygulanan baraj sistemi ile barajı geçemeyen her partinin oyu en yüksek oy alan partiye yaramaktadır. Bu sistemde ise bağımsız adaylar milletvekili çok çıkan seçim bölgelerinde avantajlı durumdadır.
Örnekle anlatmak gerekirse, bir şehirde seçime 4 parti girdi ve sırasıyla 100 bin, 50 bin, 15 bin ve 10 bin oy aldılar. Seçime giren partilere a parti, b parti, c parti ve d parti isimleri verelim. Bu şehirden çıkacak toplam milletvekili sayısı da 5 olsun.
A parti oy sayısı = 100 bin
B parti = 40 bin
C parti = 15 bin
D parti = 10 bin
İlk aşamada en yüksek oy alan A partisi 1 milletvekilini alacaktır.
A parti 100/2 = 50 bin
B parti = 40 bin
C parti = 15 bin
D parti = 10 bin
İkinci aşamada ise A partisi 1 milletvekilini aldığı için oyları 2 ye bölünerek devam ediyor ve yeniden dağılım yapılıyor. A partisi yine en çok oyu aldığı için tekrar 1 milletvekili daha alıyor.
A parti 100/3 = 33,3 bin
B parti = 40 bin
C parti = 15 bin
D parti = 10 bin
Üçüncü aşamada 2 mv alan A partinin oyları bu sefer 3 e bölünerek devam ediyor ve oy karşılaştırması yapılıyor. B parti bu durumda fazla çıkıyor ve ilk milletvekilini alıyor.
A parti 100/3 = 33,3 bin
B parti 40/2 = 20 bin
C parti = 15 bin
D parti = 10 bin
Dördüncü aşamada b parti 1 mv aldığı için 2 ye bölündü, a partisi ise önceki aşamada mv alamadığı için 3e bölünmüş şekilde devam ediyor. Karşılaştırmada A partisi yine en fazla oy almış şekildedir ve 1 mv daha almıştır. Çıkarılan milletvekili sayısı 4 olmuştur.
A parti 100/4 = 25 bin
B parti 40/2 = 20 bin
C parti = 15 bin
D parti = 10 bin
Son aşamada 4e bölünerek devam eden a partisinin yine fazla oyla önde olduğu görülmektedir.
5 milletvekili sayısına da bu şekilde ulaşılmıştır. A partisi 4 mv, B partisi 1 mv alabilmiştir. Görüldüğü üzere küçük partilerin hiç bir şansı yoktur. Biraz uzun oldu anlaşılır olsun diye. Umarım sonuna kadar okuyabilen olmuştur.